HET ONDERWERP VAN JE PROMOTIE IS EEN MATCH. NU NOG JE SUPERVISOR.

Je bent eruit: je hebt besloten om te gaan promoveren, nadat je je mogelijkheden binnen en buiten de wetenschap bent nagegaan. Je gaat hier zeker vier jaar van je leven aan werken. Voor een plezierige en leerzame ervaring is het wel zo belangrijk dat je een zorgvuldige keuze maakt. Zelfs als je in de “luxe” positie bent dat je kunt kiezen uit meerdere promotietrajecten aan verschillende universiteiten, is het belangrijk om jezelf zeer goed te informeren.

Slechte supervisors: wanneer maak je dat je wegkomt?

Ik wil je plezier natuurlijk niet bederven, maar wanneer je al in de eerste maand van je promotie de volgende karakteristieken bij je supervisor waarneemt, zijn de komende vier jaar vrijwel onmogelijk. Het kan zijn dat je je supervisor al kent van je Mastergraad, omdat deze een vak doceerde of je toen ook al begeleidde bij een onderzoeksproject. Denk je dat die vier jaar betaald werk van een promotie in Nederland belangrijker zijn dan de waarschuwingssignalen, dan zit je gevangen.

1. Ze lezen je werk niet

Slechte supervisors lezen je werk niet, of je moet erg lang wachten, of ze blokkeren het indienen van een manuscript bij een vakblad omdat het telkens weer anders moet. Deze supervisor is waarschijnlijk onverschillig over je welzijn of jaloers op je prestaties.

2. Ze zien je nauwelijks om je voortgang te bespreken

Dit betekent dat je nooit hoog op hun prioriteitenlijst staat. Deze supervisor had jou nooit moeten aannemen, want er is blijkbaar geen tijd voor jou. Waarschijnlijk heeft deze supervisor haar eigen grenzen niet goed kunnen afbakenen en/of is diegene overmatig ambitieus.

3. Ze zijn zelfzuchtig

Uit de eerste twee punten kan al zelfzucht blijken, maar nog een stap verder gaan het actief neerhalen, klein houden, gaslighting en op andere manieren pesten van jou als persoon. Zelfzuchtige supervisors zijn geobsedeerd met hun eigen carrière en niets of niemand blijft daarbij gespaard. Er is geen oog voor jou, laat staan voor je mentale gezondheid. Ren!

Waaruit bestaat een goede samenwerking met je supervisor?

Je hebt afgetast of bovenstaande punten met enige zekerheid niet van toepassing zijn op je mogelijke supervisor(s). Mooi! Dan nu hoe je een goede supervisor herkent. Een goede supervisor doet aan duurzaam leiderschap: je kunt voor een lange tijd samenwerken, er is oog voor je welzijn en je grenzen worden gerespecteerd.

1. Heeft de supervisor een goed trackrecord?

Leer van de ervaringen van de voormalige promovendi van je supervisor. Vaak heb je twee supervisors, bijvoorbeeld een dagelijks begeleider en een professor die als promotor optreedt, maar ook wel inbreng heeft in bijna voltooide manuscripten. Het kan voorkomen dat je de eerste promovendus bent van een bepaalde supervisor. Het is dan een experiment: er worden fouten gemaakt omdat de supervisor nog geen ervaring heeft, maar je hebt anderzijds wellicht meer inbreng dan gewoonlijk. Heeft elke supervisor visie, doorzettingsvermogen, respect en oog voor diversiteit? Weet diegene wat er nodig is om jou succesvol te laten promoveren, van begin tot eind? Hebben ze de capaciteit om het mogelijke abstractieniveau van het project te begrijpen, in plaats van een voor hen veel te grote workload die op jou wordt afgeschoven? Hoe hebben ze zelf de positie verworven waarin ze zich nu bevinden?

2. Kies jij of kiest het instituut je supervisor?

Je hebt het recht om een supervisor te selecteren bij wie je je prettig voelt, omdat je een aantal jaar met hem of haar zal doorbrengen. Toch worden nieuwe kandidaten vaak door het instituut gematcht aan een supervisor. Dat is bijvoorbeeld het geval bij grote, internationale projecten waarbinnen onderzoekers van verschillende universiteiten samenwerken en elk een aantal promovendi kunnen aanstellen. Promoveer je op een deelproject in zo een constructie, ben je vaak aangewezen op een vaste supervisor per land. Doe je onderzoek en vraag rond om te begrijpen in welke structuur je terechtkomt. In hoeverre is het aantal toegewezen promovendi wenselijk voor een senior onderzoeker en in hoeverre is het noodzaak om aan een bepaald quotum te voldoen in het kader van het project? Wees geen wegwerppromovendus die alleen maar is aangesteld om aan de eisen van het overkoepelende project te voldoen!

3. Is de supervisor geen onbereikbare rockster?

Je bent een ster binnen het vakgebied op het spoor. Een absolute pionier. Een veelgevraagde keynote spreker. Wat een inspiratiebron. Wat een imago. Veel gewicht in de schaal als je ooit een referentie nodig hebt. Prachtig onderzoek, maar heeft hij of zij wel genoeg tijd om jou te begeleiden? Staat de ster niet te ver weg? Is hij of zij wel voldoende bereikbaar? Is hij vooral een manager die andere, uitvoerende (senior) onderzoekers aanstuurt, die jou weer zouden moeten aansturen? Kan je over deze “tussenpersonen” in dat zeer grote en befaamde lab maar zeer weinig informatie vinden, waardoor je geen idee met wie je allemaal in zee gaat? Wat is de cultuur in de onderzoeksgroep? Prestigieus, of ook meer dan dat? Het is fijn om ten minste wekelijks met je supervisor te spreken. Zorg dat dit meestal kan, hoe gevestigd de naam ook is en hoe vaak hij ook keynote spreker is.

4. Leidt de supervisor je door de bureaucratie?

Als promovendus krijg je te maken met procedures, targets, planningen en verantwoording. Vooral aan het begin, maar ook tijdens de eindsprint van de promotie, wanneer je tijdig een promotiecommissie bij elkaar moet krijgen en een datum voor je verdediging vaststelt. Het is echt het opnieuw uitvinden van het wiel als je hier helemaal in je eentje wegwijs in moet worden. Een goede supervisor weet wanneer je welke actie moet ondernemen. De noodzakelijke bureaucratie moet aanvoelen als een serie hoepeltjes om in een bepaalde volgorde doorheen te springen, en meer niet. De supervisor gebruikt diens autoriteit om in te grijpen wanneer de promovendus maar niks hoort na keurig plannen en verantwoorden.

5. Claimt de supervisor niet te veel auteurschappen?

De supervisor in de rol van dagelijks begeleider staat doorgaans op alle papers die een promovendus schrijft in het kader van het project. Maar een co-supervisor of promotor hoeft niet overal blindelings op te staan. Publiceert de supervisor alleen met diens promovendi of mensen binnen dezelfde onderzoeksgroep? Levert de supervisor verder nauwelijks ander werk af, bijvoorbeeld in samenwerking met andere (internationale) onderzoeksgroepen? Dat is geen goed teken. Het auteurschap op papers moet altijd bediscussieerd kunnen worden. Schrijf je een paper, dan ben je eerste auteur. En als je supervisor evenveel doet, is er een gedeeld eerste auteurschap. Heeft je supervisor of promotor weinig of niets met een bepaald project van doen, bijvoorbeeld omdat het paper voortkomt uit een Masteronderzoek, dan heeft deze geen recht op een auteurschap, ook al publiceer je dat paper tijdens je promotietraject. En ben je een deelproject ingerold voor een derde auteurschap, terwijl je uiteindelijk het onderzoek trekt en het paper naar een hoger plan tilt? Dan heb je recht om eerste auteur te zijn. Een goede supervisor erkent dit.

6. Zijn er niet te veel co-supervisors?

Doorgaans zijn er twee supervisors. Soms is hun rol gelijkwaardig. Soms is er een dagelijks begeleider en iemand die vooral een rol speelt bij de eindproducten en -verantwoording. Als je te maken krijgt met meer dan twee supervisors is dat veel. Wat er kan gebeuren is dat ze allemaal hun zegje willen doen over elk artikel dat je schrijft, en daar kan veel tegenstrijdigheid ontstaan. Dat geeft je alleen maar meer extra werk. Het team wordt overbodig groot. Je moet onnodig veel verantwoording afleggen en dat gaat ten koste van je voortgang.

7. Heeft de supervisor veel expertise in je onderwerp?

Misschien word je deel van een heel grote onderzoeksgroep. Niet iedereen daarbinnen is thuis in wat jij precies gaat onderzoeken. Zorg ervoor dat je jezelf niet aan een naam, maar aan een expert verbindt. Deze kan niet alleen ervaring delen en je procedureel goed door je promotietraject leiden, maar ook vakinhoudelijk goed sparren en relevante suggesties doen.

8. Kan je voldoende onderwijs geven en cursussen volgen?

Een goede supervisor betrekt je bij onderwijsactiviteiten, zodat je werkt aan deze transferable skill voor na je promotie. Ook leer je beter Bachelor- en Masterstudenten begeleiden, waardevol als je later een leidinggevende functie wilt bekleden. Verder adviseert je supervisor je over te volgen cursussen in het kader van optimaal uitgevoerd onderzoek.

9. Houdt de supervisor je gemotiveerd?

Hoe langer een project duurt, hoe minder vaak het wordt afgerond. Dan is het project wel erg verwaarloosd, ook van de kant van de supervisor. Het is prettig als er elke week contact kan zijn over de voortgang. Het gemotiveerd blijven voor het onderwerp is veel eenvoudiger als er een supervisor is die je gemotiveerd houdt en ondersteunend is. Ook houdt een goede supervisor je als promovendus scherp, want je legt verantwoording af over je voortgang. Je doet het niet alleen voor jezelf, dus ben je ook niet uitsluitend op jezelf aangewezen, al ben je uiteindelijk zelf de doorslaggevende factor.

10. Is je supervisor degelijk en betrouwbaar?

Supervisors zijn … mensen. Heeft je supervisor een persoonlijkheidsprobleem, geen vaardigheden om überhaupt goed voor zichzelf te zorgen of geen respect voor andermans grenzen? Dan is het nooit een goed idee om met deze persoon te gaan werken. Deze mensen zijn niet functioneel genoeg om goede supervisors te zijn. Maar er zijn nou eenmaal mensen die zich op deze manier omhoog werken in de academische wereld. Neem er geen voorbeeld aan en draag op geen enkele manier bij aan de voortgang van hún carrière. Raak niet vervreemd van een functionele realiteit waarin mensen effectief samenwerken. Zoek iemand van wie je veel kan leren, die je door een crisis heen helpt en geen misbruik maakt van kwetsbaarheden. Zo kom je verder in je latere carrière binnen of buiten de wetenschap.

Aangepast en uitgebreid naar aanleiding van “10 truths a PhD supervisor will never tell you“.

Werk met mij

Vond je het fijn om dit artikel te lezen? Vergeet het dan niet te delen en schrijf je hieronder in voor toekomstige updates!