… DIE IK EVEN VERGAT TOEN IK PROMOVEERDE

De eindstreep was eindelijk in zicht. Veel te lang was ik gegijzeld door het schrijven van de introductie en discussie van mijn proefschrift. Want het moest steeds weer anders, en weer terug naar hoe het was, en weer anders, en weer deels terug, maar dan toch weer niet … en daarover bestonden verschillende meningen. Tot ik zei:

Nu is het echt meer dan goed genoeg. Ik heb zó veel gedaan en gepubliceerd! Over deze laatste details zullen we het niet allemaal eens worden. Dit gaat ten koste van mijn gezondheid en de invulling van mijn toekomst. Ik sta erop dat ik binnenkort kan promoveren, en wel dit jaar nog! Ik wil graag een promotiecommissie samenstellen en een datum prikken.

Het was op dat moment al ten koste gegaan van behoorlijk wat vakantietijd. En van mijn tijd om te kijken naar een vervolg op mijn werk als wetenschappelijk onderzoeker. Ik leerde hoe belangrijk het was om ook binnen mijn onderzoeksactiviteiten mijn grenzen aan te geven.

Toen ik promoveerde had ik al meer dan tien publicaties, het merendeel als eerste auteur. Het was al meer dan ruimschoots goed genoeg: meer dan het dubbele van wat nodig was. In mijn proefschrift kwamen zes papers, waarvan vijf al gepubliceerd en de zesde was ingediend bij een vakblad. Verder had ik twee papers over een ander onderwerp, voortgekomen uit mijn afstudeeronderzoek, en nog wat nevenprojecten als co-auteur.

Het door anderen ingevulde perspectief was dat ik wel door zou gaan in de wetenschap. Ik kreeg allerlei suggesties omtrent beursprogramma’s, beursaanvragen en mogelijk interessante onderzoeksgroepen. In verwarring gebracht wist ik even niet meer wat ik waard was binnen of buiten de wetenschap.

Mijn motivatie om serieus verder te gaan in de wetenschap was toen al gebroken. Ik heb er lang over gedaan om woorden te geven aan mijn ambities, om ook anderen duidelijkheid te geven. Daardoor ben ik een beetje weggeslopen in plaats van dat ik dit resoluut heb aangegeven in een omgeving waar een niet-academische carrière nog erg wordt gezien als “de alternatieve carrière”.

Promoveren is een waardevolle prestatie

Als je promoveert, vergeet je wel eens stil te staan bij de prestatie die je levert. Het is soms een kunst om je hoofd boven water te houden wanneer je bent overgeleverd aan een dagelijkse sleur, waarin persoonlijke grenzen soms vervagen. Ik dreigde opnieuw het wiel te moeten uitvinden om weer te weten wat ik waard was als gepromoveerde.

Ik had een advocate nodig. Iemand die de waarde van mijn werk zag en me daarbij liet stilstaan. Iemand die niet verviel tot overmatig perfectionisme, terwijl de wetenschap in feite altijd work in progress is. Iemand die bovendien zag wat voor transferable skills worden getraind door het wetenschappelijke werk. Iemand met wie ik het over méér kon hebben dan het inhoudelijke van een specialistisch vakgebied.

Zulke advocates heb ik uiteindelijk buiten de wetenschappelijke wereld gevonden. Zo kwam ik er weer uit. En zo wist ik weer wat ik waard was en leerde ik dat ik dat ook mocht vieren.

Dit is een selectie van de transferable skills die je sterk ontwikkelt als PhD:

1. Systemen doorgronden en contextualiseren

Als promovendus ben je veel bezig met wat de beste manier is van onderzoek uitvoeren. Je werkt onderzoeksopstellingen uit. Je kunt je onderzoek in de context plaatsen van het grotere geheel van bestaande wetenschappelijke kennis en op die manier nieuwe onderzoekslijnen identificeren.

In het bedrijfsleven zal je bijvoorbeeld een meerwaarde hebben in het verrichten van marktonderzoek om de (internationale) manoeuvreerruimte te bepalen waarbinnen innovatie succesvol kan zijn. Of in project- of portfoliomanagement. En als je een sterk data-gedreven promotieonderzoek hebt verricht, ben je voor bedrijven een waardevolle data analyst of data scientist.

2. Wendbaar zijn en doorzetten

Als je tijdens de uitvoer van je onderzoek op problemen en hindernissen stuit, zoek je naar alternatieven om voortgang te maken. Zo weet je wat werkt en wat niet werkt. Daarbij ben je ook realistisch en weet je wat wel en niet kunt doen met het beschikbare budget. In plaats van gefrustreerd te zijn wanneer iets niet lukt, blijf je doorzetten tot het wél lukt. Je denkt in oplossingen en alternatieven. Ook het schrijven van een artikel vergt doorzettingsvermogen. Het wordt vaak afgewezen voor vakbladen, of je moet weer veranderingen aanbrengen. Het vergt een lange adem om door eventueel vervelende commentaren van reviewers heen te komen.

In het bedrijfsleven kan je, in combinatie met het kunnen doorgronden van systemen, van waarde zijn binnen de verandermanagement, bijvoorbeeld bij fusies en overnames. Als een verandering in de bedrijfsvoering niet het gewenste effect heeft, wil je dat het werkt en zoek je naar alternatieven. Positieve verandering heeft soms een lange aanloop nodig, waarin fouten worden gemaakt. Je weet je hier doorheen te zetten.

3. Leidinggeven, samenwerken en onderhandelen

Je weet voor publicaties samen te werken met co-auteurs. Je weet je weg in het lab, met alle betrokkenen in je onderzoek. Je weet hoe je een Bachelor- of Masterstudent begeleidt bij een onderzoeksstage. Je weet hoe je goede colleges verzorgt en practica begeleidt. Daarnaast weet je hoe je het beste omgaat met “moeilijke mensen” die je vast eens tegenkomt tijdens je promotietraject. Je kunt internationaal netwerken en samenwerken.

In het bedrijfsleven maak je contact met zeer veel mensen met elk hun belangen. Je weet hoe je deze kunt overtuigen, motiveren en inspireren. Wanneer het om een eenzijdig belang lijkt te gaan, weet je daar een wederzijds belang van te maken. Ook ben je sensitief voor internationale verhoudingen.

4. Schrijven

Er gaat veel tijd en inspanning zitten in het precies formuleren van wat je op basis van je beschikbare en geanalyseerde data wel en niet kunt zeggen. En dan zijn er de eindproducten: publicaties en bovenal, een proefschrift. Academisch schrijven is één van de meest uitdagende vormen van schrijven. Daarnaast heb je in al je andere communicatie rekening moeten houden met wie je tegenover je had: hoe schreef je een mail aan de decaan? Hoe aan een internationale collega?

Als je een whitepaper moet schrijven, weet je samen te werken en rekening te houden met je doelgroepen. Je weet hoe je binnen een organisatie en richting externe partijen bepaald nieuws moet brengen, ook al is dat slecht nieuws.

5. Spreken in het openbaar

Als academicus bezoek je congressen, waar je presenteert over je onderzoek. Je staat op een podium en de ogen van allerlei kritische academici in je vakgebied zijn op je gericht. Je hebt geleerd er ontspannen en zelfverzekerd bij te staan. Je maakt voldoende oogcontact met het publiek en schrikt niet terug van de mensen die na afloop “lastige” vragen stellen. Ook heb je waarschijnlijk wat aan science outreach gedaan en je boodschap aangepast aan een breed publiek.

Je presentatievaardigheden zijn in allerlei settings bruikbaar. Ze helpen je bijvoorbeeld bij het presenteren van een nieuwe ondernemingsstrategie, het aanbevelen van een nieuw product en het enthousiasmeren van (potentiële) nieuwe klanten.

Promoveren in Nederland

Met dit artikel lever ik een bijdrage aan een groeiend bewustzijn van de waarde van een PhD bij zowel promovendi zelf als in het bedrijfsleven.

In Nederland zie ik een groeiend bewustzijn van de meerwaarde van een PhD in de informatica, econometrie of bedrijfskunde. Het meer loslaten van het precieze vakgebied waarbinnen men is gepromoveerd is hier van waarde.

Binnen de ecologie en verwante vakgebieden is het bewustzijn van de waarde van een PhD over het algemeen minder doorgedrongen. Zeker binnen de aard- en levenswetenschappen loont het dan ook om internationaal te kijken.

Veel traineeships zijn als een one-size-fits-all gericht op pas afgestudeerde Masterstudenten. Als promovendus ben je geschikt om in te stromen op medior of senior functies en om eventuele aanvullende trainingen versneld te doorlopen. Dit nadat je snel de “vaktaal” van de interessante sectoren in het bedrijfsleven hebt leren spreken. Laat je vooral niet afschepen: gebruik je onderhandelvaardigheden. Je hebt immers al een aantal jaar werkervaring waarin je bovenstaande skills hebt getraind.

Werk met mij

Vond je het fijn om dit artikel te lezen? Vergeet het dan niet te delen en schrijf je hieronder in voor toekomstige updates!