ZIJN SLIMME LEIDERS GEWENST?

Slimme leiders zijn niet altijd gewenst, zo blijkt uit een studie gepubliceerd in de Journal of Applied Psychology. Hoewel dat doorgaans niet zo is, zien hun “volgers” deze leiders als minder effectief dan normaler begaafde leiders. Een mogelijke verklaring is de angst dat de slimme leider simpelweg over andermans hoofden heen gaat wat betreft de complexiteit van aangedragen oplossingen. Anderen kunnen daar dan zelf onvoldoende aanknopingspunten in vinden, waardoor ze niet weten waar ze moeten beginnen en de leider als intimiderend ervaren.

De onderzoekers dragen aan dat zulke slimme leiders charismatische sprekers moeten zijn, zodat hun boodschap overkomt en de relevante porties ervan goed bij de juiste personen aankomen. Het “optimale IQ” is volgens het onderzoek ongeveer 120, maar daarboven moet je extra creatief zijn om de aansluiting te behouden met normaler begaafden die je aanstuurt. Mogelijk helpt het enigszins om je te bevinden in een omgeving met meer hoogopgeleiden, maar dan nog kan je dit ondervinden. En als je uitzonderlijk of extreem hoogbegaafd bent en leeft met die cognitieve vermogens plus een gigantische intensiteit van informatie waarnemen en verwerken, heb je een des te grotere afstand te overbruggen en dat kost des te meer inspanning.

Following Simonton’s (1985) theory, we tested a specific model, indicating that the optimal IQ for perceived leadership will appear at about 1.2 standard deviations above the mean IQ of the group membership. The sample consisted of midlevel leaders from multinational private-sector companies. We used the leaders’ scores on the Wonderlic Personnel Test (WPT)-a measure of IQ-to predict how they would be perceived on prototypically effective leadership (i.e., transformational and instrumental leadership). Accounting for the effects of leader personality, gender, age, as well as company, country, and time fixed effects, analyses indicated that perceptions of leadership followed a curvilinear inverted-U function of intelligence. The peak of this function was at an IQ score of about 120, which did not depart significantly from the value predicted by the theory.

Antonakis J, House RJ, Simonton DK, 2017. Can super smart leaders suffer from too much of a good thing? The curvilinear effect of intelligence on perceived leadership behavior.  Journal of Applied Psychology 102(7):1003-1021.

Hier staat niet: neem geen hoogbegaafde leiders aan. Hier staat ook niet: neem al helemaal geen uitzonderlijk of extreem hoogbegaafde leiders aan.

Hoogbegaafd leiderschap is juist hard nodig in complexe of zich snel ontwikkelende organisaties. De leider die veranderingen weet te verwoorden naar concrete en voor velen behapbare porties en zich kan inleven, terwijl deze ook dusdanig capabel is om het grote geheel echt goed te kunnen overzien, die wil je juist in huis hebben! Maar mij valt het op hoe weinig hoogbegaafden zich in leiderschapsrollen bevinden ten opzichte van hun totale aantal.

Als je best hoogbegaafd bent en je hebt het geluk hoogopgeleid te zijn, is het nog enigszins mogelijk om een werkomgeving te vinden waar zich nog enkele individuen bevinden met wie je je kunt onderhouden op een vergelijkbaar niveau, al is dat lang niet altijd makkelijk.

Als je uitzonderlijk of extreem hoogbegaafd bent, val je vrijwel overal buiten. Je bent zo zeldzaam dat het grootste deel van wat je beweegt buiten het waarnemingsveld valt van verschillende werkgevers, recruiters of headhunters, mocht je het geluk hebben om aan een baan te komen en niet als te intimiderend gezien worden. Je moet het dus net treffen met een werkgever, recruiter of headhunter die dit wel inziet.

Als je bovendien jong bent, word je daar op afgerekend en kan je tot groot ongenoegen, als je al ergens binnen komt, gaan deelnemen aan vele jaren wachttijd van naar verhouding beginnersbanen met kleinere porties aan verantwoordelijkheden. De wereld wordt namelijk voor veel mensen eenvoudiger gemaakt door het toepassen van verplichte aantallen jaren ervaring per functie. Als jouw tijd zogenaamd pas rijp is, ben je opgebrand.

Essentieel: doorzettingsvermogen en contact met andere (uitzonderlijk en extreem) hoogbegaafden

Je kunt als (uitzonderlijk of extreem) hoogbegaafde het beste meteen hogerop instromen, in een ideale wereld die nog lang niet bestaat. Tot die tijd heb je als uitzonderlijk of extreem hoogbegaafde ontzettend veel doorzettingsvermogen nodig. In sommige gevallen kan een vlucht naar internationale organisaties soelaas bieden. Voor de rest zie ik uitzonderlijk en extreem hoogbegaafden vooral zelf ondernemen om op langere termijn niet door het gepolder verpletterd te worden. Vaak zetten ze met veel passie mooie producten en diensten neer! Maar dat zou ook vaker moeten kunnen als onderdeel van een grotere organisatie.

Deze maatschappij doet veel voor mensen die niet mee kunnen komen omdat het tempo te hoog ligt. Hun “handicap” wordt namelijk door vrijwel alle andere mensen waargenomen. Aan de andere kant kan je zo begaafd zijn dat je nog te vaak alleen de keuze hebt om je verregaand aan te passen, buigend voor een geldende meerderheid, of om ten onrechte te worden buitengesloten.  Je redt jezelf immers wel altijd in je eentje, voor jou hoeft niks gedaan te worden, zo is vaak de gedachte. Dat isoleert en maakt eenzaam. Daarom is contact met gelijkgestemden zo belangrijk, in welke vorm dan ook.

Daarnaast is existentiële verbinding op het vlak van (uitzonderlijke en extreme) begaafdheid nodig. Voor uitzonderlijk en extreem begaafden is dit vanwege hun toenemende zeldzaamheid een extra grote uitdaging. De kunst van existentieel verbinden is om niet alles te zoeken in één enkel ander persoon. Dat stelt onmogelijke eisen aan de ander. Uitzonderlijk en extreem begaafden zijn niet voor niets zulke goede zoekers, overigens een mooie eigenschap voor binnen elke organisatie. Soms zullen zij vinden. Altijd blijft het zoeken. Mentale voeding in wisselwerking is essentieel. Dan kunnen ze de wereld ook weer aan als deze anders over hoogbegaafden in eenzame toestand heen dreigt te denderen. En dan kunnen ze heel erg veel voor deze wereld betekenen. Zie het en doe er wat mee.

Beschikbaar: hoogbegaafde leiders. In veelvoud. Hier en nu.

Werk met mij

Vond je het fijn om dit artikel te lezen? Vergeet het dan niet te delen en schrijf je hieronder in voor toekomstige updates!